ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗΣ  ΑΓΑΠΗΜΕΝΟ ΦΙΛΟ ΧΡΗΣΤΟ ΜΠΑΡΤΖΟΚΑ ΕΝΑ ΑΝΕΚΤΙΜΗΤΗΣ ΑΞΙΑΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΙΑΜΒΙΚΟ ΠΟΙΗΜΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΓΑΠΗΜΕΝΟ ΦΙΛΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗΣ ΧΡΗΣΤΟ ΜΠΑΡΤΖΟΚΑ Ιαμβικό ποίημα στην Ιερά Μονή Προυσού (Δομνίστα 1827)

Χρήστος Σπ. Μπαρτσόκας

Ομότιμος Καθηγητής ΕΚΠΑ

Η αναδίφηση των οικογενειακών αρχείων συνήθως στέφεται με κάποια επιτυχή ανεύρεση μιας παλαιάς φωτογραφίας ή κάποιου ενδιαφέροντος εγγράφου. Τελευταία ανακάλυψη ήταν Ιαμβικό επίγραμμα που είχε συνθέσει ο προ-προπάππος Γεώργιος Αναγνώστης Ιατρίδης (1789-1869) στη Δομνίστα το 1827.

Ο εκ μητρός προπάππος Γεώργιος Ιατρίδης, γεννήθηκε και έζησε στο Καρπενήσι, σπούδασε δε στην Πατριαρχική Καπλάνειο Σχολή των Ιωαννίνων, με σχολάρχη τον επιφανή Δάσκαλο του Γένους Αθανάσιο Ψαλίδα (1767-1829). Στα Ιωάννινα χρημάτισε και Γραμματικός του δυνάστη Αλή Πασά. Στον Αγώνα της Ανεξαρτησίας του 1821 μετέσχε σε πολλές μάχες, Καρπενησίου, Καλιακούδας, αλλά και σε άλλες. Ήταν παρών στην πρώτη πολιορκία του Μεσολογγίου και υπηρέτησε ως Γραμματεύς του οπλαρχηγού Γιαννάκη Γιολδάση. Η Επιτροπή Αγώνος τον κατέταξε στους Υπαξιωματικούς Α΄ Τάξεως (Εικ. 1). Λόγιος, υποστηρικτής της Μονής Προυσού (για την οποία συνέθεσε το απολυτίκιο της Παναγίας της Προυσιωτίσης). Ο Ηγούμενος, Κύριλλος Καστανοφύλλης, υπήρξε ο πνευματικός του. Αργότερα διορίσθηκε, από τον Κυβερνήτη Ιωάννη Καποδίστρια, Τοποτηρητής της Επαρχίας Καρπενησίου, εξελέγη δε και αιρετός Δήμαρχος Καρπενησίου (1841-1845). Στα ΓΑΚ φυλάσσεται ο «Κώδικας Ιατρίδη» με ιστορικά κείμενά του από μάχες και γεγονότα. Προσφάτως, η εξαδέλφη Παιδίατρος Λήδα Ευθ. Ιατρίδη, ανακάλυψε τον Ίαμβο, γραμμένο στη λησμονημένη πλέον παλαιογραφή, που χρησιμοποιεί ο Ιατρίδης στα κείμενά του, σε άκρα καθαρεύουσα (Εικ. 2). Μάλιστα, όπως διαπιστώνετε, απαιτήθηκε μεταγραφή και μετάφραση από την αρχαία και απόδοση στη σύγχρονη ελληνική γλώσσα, από την κυρία Βασιλική Α. Λιάκου, Αναπληρώτρια Προϊσταμένη, Τμήματος Χειρογράφων και Ομοιοτύπων της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος, οι οποίες έχουν ως εξής:

======================================================

Ἐπίγραμμα Ἴαμβον εἰς τήν Πατριαρχικήν καί Ἱεράν Μονήν τοῦ Προυσοῦ,

κατεστρωθέν ὑπό τῆς ἐμῆς ἀμαθείας, παροικοῦντος μου ἐν Δομνίτῃ·

αωκζ΄ Φεβρουαρίου· γ΄:-

Κήποις κρεμαστοῖς Βαβυλών ηὔχει πάλαι,

Ἀρτέμιδος δ΄ Ἔφεσος ναῶ πλουσίῳ,

κ(αί) Ἁλικαρνασσός τοῦ Μαυσώλου τῶ τάφῳ,

Αἴγυπτος ὡσαύτως τε ταῖς Πυραμίσιν,

ἡ δ' αὖ Ἀλεξάνδρεια τῶ Φάρῳ ἔπι,

Λαβυρίνθῳ Κρήτη τε Μίνωος ἔργῳ,

και τῶ Κολοσσῶ τοῦ Διός νήσος Ρόδος,

θεάμαθ' ἑπτά τάδ' ἐόντα τοῦ κόσμου,

ἐν οἷς ἦν σεπτόν οὐδέν, πλήν εὐτεχνίης,

χρόνῳ γ΄ ἀνατέτραπται πάντα φθαρέντα.

Μονή δέ Προυσοῦ, Παντανάσσης εἰκόνα,

πλουτοῦσα θείαν, χαριτόβρυτον μάλα,

ὑπέρμαχόν τε γῆς Ἑλλάδος ἁπάσης,

ἀρρωγόν τοῖς ἔγγιστα, ἡ δέ τοῖς πόρρω,

+ ὅρμον γαληνόν διαπλοῦσι και ρύστην, + 15

πανάκειαν πάσχουσι ποικίλαις νόσοις,

ποίμνην ἑήν σώζουσαν γαμφυλῶν λύκων,

πῶς οὐκ ἂν αὐχήσειεν ἐν δίκῃ μέγα;